Karotis Arter Darlık ve Anevrizmalarında Tedavi

 

Koroner arterlerden sonra şah damarı aterosklerozu(damar sertliği) insanlarda inme(felç) oluşturarak önemli ölüm ve maluliyet nedenidir. Şah damarında darlığa sıklıkla damarın boyunda 2 ye ayrıldığı noktada rastlanır. Burada gelişen aterosklerotik plak sessiz kalabileceği gibi bir dizi klinik tabloya yol açabilir.
Geçici körlük(amarozis fugax), bir tarafı tutan kol ve bacakta kuvvet kaybı, geri dönüşümlü felç ve kalıcı felç başlıca yakınmaları oluşturur.
Nörologlar bu hastalarda MR ile beyin incelemesi ve renkli dupleks ile de boyun atar damarlarının tetkikini yaparlar. İleri derecede kireç bulunan olgularda renkli dupleks çalışmaları iyi sonuç vermeyeceğinden MR veya BT anjiografi şah damarlarını göstermede kullanılabilir. Tartışmalı durumlarda da DSA anjiografi yapılmalıdır.
Tıpta hakkında en fazla araştırma yapılan konu Şah Damarı darlıklarıdır. Bu nedenle tedavi şakilleri konusunda sağlam kanıtlar elde edilmiştir.
Yapılan çalışmalar sessiz kalan plaklarda müdahalenin ileri darlık oranlarında yapılmasını önerir. Genellikle %80 ve üzeri darlıklara müdahale yapılmalıdır.
Semptom oluşturan plaklarda ise %70 ve üzeri darlıklarda girişim yapılmalıdır.
En önemli husus yakınmadan mümkünse ilk 2 hafta içinde girişimin yapılmasıdır. Aksi takdirde hasta daha geniş ve büyük beyin enfarktına aday olacaktır.
Günümüzde iki türlü tedavi şekli vardır. Cerrahi girişim(karotis endarterektomi) veya karotis stentlenmesidir.
Çok sayıda araştırma sonucu bugün gelinen nokta henüz stentlemenin ameliyata bir alternatif tedavi olmadığıdır. Stent özellikle planlanan araştırmalarda veya yüksek hacimli iş yapan ekspert kişilerce uygulanmalıdır. Özellikle 70 yaş ve üzerinde beyinde sessiz enfarktlara yol açmakta ve ameliyata göre daha yüksek risk oluşturmaktadır.
Ameliyat tekniği ile ilgili fazla tartışma oluşturacak husus kalmamıştır. Ameliyatlar genel veya rejyonel/lokal anestezi altında yapılabilir. Olguların %15 de beyin kan dolaşımı için şant gerekebilir. Bazı cerrahlar seçici şant kullanırken bazıları rutin şantı tercih ederler. Ameliyatta açılan şah damarı erken inmeleri ve ileride yeniden darlık oluşmasını önlemek için yama üzerinden kapatılmalıdır.
Cerrahpaşa Kalp ve Damar Cerrahisinde ilk ameliyatlara 1992 yılında başladım. 600 olgunun üzerinde ameliyat gerçekleştirdik. Ameliyat sonrası kabul edilen risk oranı %5 iken kliniğimde bu oran %1 in de altındadır.